ذبيح الله صفا
1562
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
از دورهء همين پادشاه تاريخ ديگرى دربارهء ايران داريم از محمد معين اردوبادى معروف به معينا كه فهرست شاهان از آغاز اسلام است تا عهد شاه عباس دوم ( 1052 - 1077 ه ) و در 1075 تأليف گرديده و چون رقمها بسياق نوشته شده به تاريخ سياقى هم مشهورست . تاريخهاى ويژهء دورهء صفويان و نادر شاه اين گونه كتابهاى كوتاه در برابر تاريخهاى مشروح عمومى كه پيش ازين ياد كردهام بر رويهم ارزشى چندان ندارند و اغلب نوشتن تاريخ صفويان در آنها مورد توجه بود ، چندانكه تاريخنويسى عهد صفويان را بيشتر بايد در نگارش تاريخ اين سلسله از پادشاهان دانست كه گويا بنابر عادت زمان باشارهء خود ايشان بوده است تا بابتكار مؤلفان آنها و حتى پرداختن غياث الدين خواندمير بنگارش حال شاه اسمعيل صفوى بدستور و بنام حبيب الله ساوجى وزير دورمش خان والى هرات انجام گرفته و او در پايان حبيب السير شرح نسب شاه اسمعيل را تا امام هفتم بيان كرده و گزارش حال يكايك نياكانش را از شيخ صفى الدين اسحق اردبيلى تا شاه اسمعيل و سپس سرگذشت شاه اسمعيل را از ابتداى احوال او بتفصيل تمام تا ربيع الاول سال 930 مرقوم داشته و اين بهترين و موثقترين تاريخى است كه بدست يكى از استادان بزرگ فن دربارهء دوران پادشاهى شاه اسمعيل تا اواخر ايام حيات او نوشته شده است . غياث الدين خواندمير چنان كه مىدانيم در سال 932 بهند رفت و در 941 يا 942 همانجا درگذشت و غير از حبيب السير اثرهاى مشهور ديگرى دارد بنام اخبار الاخيار ، تاريخ الوزرا ، جواهر الاخبار ، خاتمهء روضة الصفا ، خلاصة الاخبار ، دستور الوزرا ، غرايب الاسرار ، مآثر الملوك ، منتخب تاريخ وصاف ، مكارم الاخلاق ، قانون همايونى « 1 » . تاريخ پادشاهى شاه اسمعيل و شاه تهماسب دنبالهء كار خواندميرست دربارهء
--> ( 1 ) - اين شرح را بعنوان ذيل يا تكمله بر گزارش احوال و آثار خواندمير در ج 4 همين كتاب ص 541 - 545 بيفزاييد .